CAPCALERA: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 29 d'octòbre

Vicent Marqués · La bona taula

Dimenge, 2.8.2020 03h00

Lo pastís estirat (III)


Comentaris Un comentari    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (8 vòtes)
carregant En cargament


A drecha, una crostada de Gasconha amb de prunas
© Pierre Lannes




Etiquetas
cosina, lo pastís estirat, marqués, recèpta

Tornam a l’estirat. D’autres pastisses de la meteissa familha, mas faches amb de pasta fulhetada “normala”, son la crostada de Lengadòc (e tanben de Vasadés, de Comenge, de Bigòrra, de Carcin, d’Albigés e del Comtat de Fois) e la pompa d’Auvèrnhe e Roergue. Aquesta darrièra apareis dins la farsejada Jos la banièira... (1933), de l’escrivan de Vilafranca August Benaset; i a un personatge que ditz aital:
 

—E lo curat totjorn presicava. Sièt un pauc long, pensatz, la repaissada nos esperava. Atanben, quand sièrem ataulats li demorèren jusca jorn falit. Nos levàvem pas que per escampar d’aiga. Mangèrem de tot: (compta suls dets). Mortairòl, bolit de vedèl, polas farcidas, garron de pòrc ambe de monjas, ris safranat, quartièrs d’aucas e de rits, piòts ambe d’olivas, capons a l’aste, una dòba de buòu e un gigòt de moton qu’avián fach portar de la Vila. Per dissèrt, sièt ben quicòm mai! Fetjat, pompon de pastís, pastís de pruna, gimeletas, crocandas, pescajons, raujòlas, fogassas. Mès ça pus bon sièt una crèma. Jès! quina crèma! Titòta ne lequèt lo fons del plat.[1]
 
La crostada, al sieu torn, se mençona dins qualques vèrses del poèma de Loís Vestrepain Las Aventuras d’un tolosenc a la campanha (1838), ont s’explica las peripècias d’un ciutadan de Tolosa qu’es convidat per un amic a manjar, per una vòta, dins un vilatge del parçan; semblava que lo repais seriá memorable mas las causas virèron mal:
 
D’aquel tan grand repais gausi pas anonçar
Tot çò qu’a l’amagat jo me calguèc ronçar;
Despuèi le prumièr plat jusc’al darnièr servici
Les gosses e les gats fasquèron mon ofici:
D’abòrd per començar, malgrat mon apetit,
Posquèvi pas manjar ni sopa ni bulhit;
D’ont ven, diguèvi jo, que le buòu de Tolosa
Auge, sens contradit, la carn tendra e gostosa?
Ce qu’aquesta es de vaca, e s’es dura al cotèl,
Depend que l’an tuada a grands còps de capèl;
D’alhors, ça ditz l’amic, aquò n’es pas l’usatge
De tombar cap de buòu dins aqueste vilatge.
Aquí qu’al segond plat l’aresta d’un colar
Al gosièr s’engargassa e m’anava escanar;
Començavi dejà de far plan piètra mina,
Se m’avián pas forrat de patacs sur l’esquina,
Al risca de me fa trebolar le cervèlh;
Èri sigur lavetz de caler clucar l’èlh.
Aprèp aquel englasi arriba una crostada
Que la calor del forn aviá tota cramada;
E les pijons-patuts, que me fasián tan bons,
Semblavan per dedins dels tròces de carbons[2].
 
La crostada, de mai, se fa en una version sens frucha, amb pasta d’amètla e sucre, e es fòrça semblable al pastís d’amètlas que fan en Peiregòrd e a las tortas d’amètlas provençalas. I apondrai tanben las recèptas d’un parelh de variantas pas tan conegudas: la sèrp carcinòla e lo pastís de pomas de Peiregòrd.
 
Coma o escriguèt Joan Anglada dins La vie quotidienne dans le Massif Central au XIXe siècle, a Clarmont (Limanha) i aviá la costuma, sabi pas s’es encara en vigor, de ne manjar pendent las vendémias, al bèl mièg del camp:
 
A miègjorn, a la broa de la vinha o dins la tona, òm manja la tradicionala espatla de moton a l’alh, cuècha al forn sus un lièch de patanas, dins la “caisseta”, un plat long e prigond de tèrra negra. Al dessèrt apareis la pompa de pomas: un pastís gròs de còps coma una ròda de carrèla. Tot abondosament asagat amb lo vin de l’an precedent. Las gents s’interpèlan de vinha a vinha. E bevon los unes a la santat dels autres.
 
Quina de las doas pastas es melhora es ja question de gostes. L’estirat es un pastís d’aspècte plan de l’ostal e i traparem segurament aquel que trobariá pas gaire pertinenta la siá comparason amb d’autras preparacions de la dicha ‘nauta pastissariá’, mas sèm segurs qu’aquela seriá una opinion precipitada, d’abans de l’aver gostat, per çò que la simplicitat extèrna escond un pastís vertadièrament gostós, superior a fòrça d’aqueles qu’òm exibís pretensiosament e tot colorats darrièr las veirinas mas qu’après embafan a la primièra bocada.
 
 
 



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Comentaris

2 d'agost 09.35h

Eb Vasadés es pas là crostada mès la tortièra, coma dens les Lanas, l'Agenés...


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER3: Ràdio Occitània

Perfil

Vicent Marqués · La bona taula

Vicent Marqués · La bona taula logo rss

Cosinièr e escrivan, presenta dins aquesta tribuna çò de melhor de la cosina populara occitana.

mai d'informacions

contactar l'autor

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions