CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 23 de setembre

Marçal Girbau

Dijòus, 10.5.2012 03h00

L'estandardizacion de l'occitan (IV): la trapèla dels estandards pluricentrics


Comentaris 28 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


La setmana venenta parlarai de la distribucion foncionala e parlarai del cas alemand, especialament suís
© Jamie McHale




Etiquetas
estandard, estandardizacion, girbau

Aquesta setmana deviái parlar de la distribucion foncionala, mas, de còps, i pòt aver cèrta confusion amb lo vocabulari qu'emplegam e fa mestièr d'esclairir las causas. Un exemple: quand ieu prepausi "un estandard unitari policentric" (o "composicional") prepausi pas "un ensems d'estandards pluricentrics". Òc, son de causas plan diferentas que cal pas confondre. La diferéncia es çò que vau ensajar d'explicar uèi.

En politica lingüistica, e resumidament –sèm pas aquí per far de tèsis...– podèm dire qu'existisson tres grands modèls de fargar una varietat estandard d'una lenga, d'un punt de vista de la tria "geografica". D'un costat, avèm lo modèl de l'estandard "unitari monocentric", que se caracteriza per èsser elaborat per un sol organisme normatiu que selecciona una sola varietat geografica e l'establís coma varietat estandard. Es lo cas, per exemple, de l'italian estandard o del castelhan estandard istoric que i aviá abans del nòu modèl panispanic. Dins totes dos cases, se seleccionèt una varietat d'una pichòta part del territòri lingüistic, e s'exportèt pertot.

D'un autre costat, avèm lo modèl de l'estandard unitari policentric (o composicional), que se caracteriza per èsser elaborat per un sol organisme normatiu o per un equip coordinat d'organismes normatius, que selecciona e fusiona qualques o totas las varietats geograficas d'un meteis diassistèma. L'exemple paradigmatic es lo cas de l'euskar unificat, es a dire, lo batua.  

E finalament, avèm lo modèl dels "estandards pluricentrics". E qu'es aquò? Doncas, es lo modèl ont i a un ensems de varietats estandards confeccionadas per diferents organismes a partir d'un meteis diassistèma lingüistic. Es, per exemple, lo cas actual del catalan, que, en mai de l'estandard unitari policentric istoric elaborat a partir de totas las varietats geograficas del catalan –compresas tanben las varietats valencianas–, ara avèm tanben un nòu e segond estandard unitari policentric elaborat a partir de las varietats parladas al País Valencian. Un autre exemple es lo cas de l'anglés, que i podèm trobar l'estandard "britanic", l'estandard american, e d'autres... O quitament lo cas del "nòu" estandard panispanic pluricentric del castelhan.

Questions que nos podèm pausar: quina diferéncia i a entre lo modèl "pluricentric" e lo fait d'aver divèrses estandards dialectals per una sola lenga, coma prepausan los "anti-estandard" que tant m'aiman e que me fan de tan polits comentaris? Estrictament, n'i a pas cap. Ara es quand n'i a d'autres que cridaràn, e pensaràn de ieu totes los insults del planeta. E nos diràn que la volontat dels estandards pluricentrics es que totas las diferentas varietats estandards sián mai o mens coerentas entre elas e que se vòl l'intercomprension. Bon, d'acòrdi, compliments e felicitacions. E ben? La realitat, pasmens, es qu'aquò empacha pas de dire qu'es un modèl non-unitari, que provòca la formacion de diferentas varietats de lenga en egalitat, independentament qu'aquestas varietats estandards sián mai coerentas entre elas o mens. En fait, cal remarcar qu'una de las caracteristicas mai importantas del modèl dels estandards pluricentrics es que las diferentas varietats d'estandard son en simetria de condicions, es a dire, en egalitat al nivèl de las foncions, de la legalitat, de la formalitat e del prestigi. Aquò significa que, teoricament, es tan formal lo castelhan estandard d'Espanha coma lo castelhan estandard argentin. Aital meteis, teoricament, l'administracion anglesa utilizarà l'anglés britanic e l'administracion dels EUA utilizarà la varietat americana. Teoricament.

E es aquí, precisament, que n'i a que disèm que lo sistèma d'estandards "pluricentrics" es una messorga, que i a pas degun que vertadièrament i crega, e qu'en general fonciona pas, levat, benlèu, per las lengas mai poderosas politicament. Tanben podriam parlar d'aqueste sospeitós "castelhan pluricentric", qu'es una autra messorga. Per qué? Perque, en tot cas, lo castelhan actual es sonque "pluricentric" per aqueles territòris que, curiosament, an un Estat politic independent. Es pas per de rasons de "respècte a las varietats localas" o de "distància lingüistica". Non, es sonque per de rasons politicas. Autrament, m'explicaretz per qué los andaloses an pas la possibilitat d'escriure l'estandard en acòrd amb lors varietats. Es que i a mai de distància lingüistica entre un parlar local de Mexic e un parlar local andalós, respècte al castelhan estandard tradicional? Ni òc, ni non, dependrà de quin parlar andalós, e quin parlar mexican triem... E aquò meteis se pòt aplicar al catalan: per qué los valencians an lo seu estandard particular, e los ribagorçans, non..? Quin es l'argument? Fin finala, coma disiá Fishman, una lenga es un dialècte qu'a una armada endarrièr. Punt. I a pas de critèris scientifics per argumentar que los valencians an besonh d'un estandard particular e los ribagorçans, non. Tot son de critèris politics.

E es per aquò que la setmana venenta parlarai, alavetz òc, de la distribucion foncionala. E parlarai del cas alemand –especialament suís– car pensi que podèm pas dire que lo cas alemand siá un cas d'estandardizacion pluricentrica coma los cases citats. Es quicòm mai. Perque los diferents "alemands" estandardizats son pas dins una situacion egalitària, mas asimetrica. Ne parlarem. Pel moment, vos daissi cridar. A dijòus!



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

15 de mai 10.51h

#25 Que crei que n'i a ua d' "Academia", qui ei reconeguda per 3 Regions Aquitània, Mieidia-Pirenèus, Lengadòc-Rosselhon : lo "Congrès permanent de la lenga occitana". Que crei que deu obrar en lo medish sens com l'auto-proclamada (lhèu en arrespectar drin mei las variantas ? N'ac sèi pas díser).
Jo, que m'estimi mei de reconéisher aquesta, en aténder de véder çò qui perpausa, mes qui :
1. Sembla filosoficament mei hens l'esperit de l'occitanisme qui vòu har vàler l'unitat de la l... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 20.02h

#21 Que vei qu'eras insultas ("los insults" en occitan estandarT segon MG) que las coneishes tanben: "orgulhós", "egotics", "idiotisme subrelocalista", autant de qualificatius agradius qui envias, a travèrs de jo, a tots eths gascons. I se n'ei pas eth noste "orgulh" qui'm hè parlar, qu'ei segon tu un problèma ideologic, mes tè, ne credes pas qu'aurés tu a ns'explicar quin se hè que m'an tostemps dit qu'er occitanisme e respectava 'ra diversitat deths parlars (i per'mor d'aquò eths gasc... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 19.49h

#22 Ua tribú lhèu, per contra ne crei pas qu'aja a véder dab los bascos, mila cinc cents ans qu'an corrut despuish ! :-)


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 18.44h

#23 E qué "Quau VOS reconeis" ? Non ne fau partida, ieu, e mai se ieu la reconeissi. Es a dire que reconeissi lo sieu trabalh. Non sabi quin rei, necessàriament francés, quin papa, necessàriament roman, quin president, necessàriament francés aurián reconeguda una autra Acadèmia qu'aicesta, mas s'esperatz aprèp los autres, potentats centralistas franceses, podètz esperar tranquillament sèt sègles de mai abans de veire qualque laurièr que siá reverdesir !

Tota Acadèmia es autorpr... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 16.29h

#19 : "Considèra desirabla l’utilizacion de las varietats eretadas de la lenga dins la creacion literària e per tota comunicacion intèrna a lor espaci linguistic, ..."

Quin crear en ua lenga quan çò qui s'apren e n'ei ua auta ? Qu'ei un efèit "honilh" au cap de quauquas annadas.
Çò qui perpausatz, qu'ei autisme : parlatz lo vòste patoès tà las aulhas, tà çò de seriós, que cau parlar l'estandard.
A comptar de quan la comunicacion n'ei pas mei intèrna a un espaci lingüistic, a... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 11.41h

#19 Lo problema de l'Academia Occitana es que qu'es 'n'academia autoproclamada. Quau vos reconeis coma l'organisme d'estandardizacion de la lenga occitana ? Quitament si vòstre trablah es interessant, avetz pas de legitimitat politica. La Vau d'Aran sec vòstras recomandacions ? L'educacion nacionala francesa tanben ? Me sembla pas. Setez jamai citat per los que fan daus diccionaris, per los que fan daus cors de lingüistica occitana... Setz un pauc sol dins vòstre canton a farjar vòstre occ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

14 de mai 11.01h

#20

Me sembla qu'inconscientament los gascons vos en volètz d'aver "perdut" vòstra lenga tribala, la lenga basca. Vos arrapatz doncas a l'especificitat del gascon. Es coma un cement tribal.

En dire aquò, es pas brica pejoratiu. Al contrari, per ieu la tribú es una valor fòrça positiva.

A la manifestacion de Tolosa es quicòm que se vesiá plan: los gascons, sètz una tribú. Es quicòm que m'encanta. Sortissi del Lengadòc oriental e aquesta poténcia de coësion existís pas.

Bast... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 22.39h

#20 "Que harem com eths catalans e hasón hens eras annadas 1930 deth sègle darrèr: que proclamarem ua luenga gascona, pròcha mes distinta der'occitan, i que ns'i harem tara sò reconeishença" e aquò serà una messorgassa, estant qu'una lenga diferenta de la mieuna, se l'ai pas apresa, non l'entendi pas. Me sembla que sètz plan orguelhoses que non pas gascons, o que, se mai vos agrada, lo problèma non es pas tant linguistic ni teoric qu'ideologic e egotic. Enfin vos convidi un còp de ma... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 19.59h

#19 "Se coneis pas cap lenga oficiala que pòsca d'escriure, dins sa forma oficiala, dins 5 o 7 biaisses desparièrs en tot donar a entendre qu'es un meteis pòble que parla una meteissa lenga."

Hèra plan, solament eths gascons n'èm pas "naturaument" occitans, qu'ei ua causida hèita peths felibres ara fin deth sègle XIXau. Qu'èm occitans i qu'ac avem vist dinc adara com ua compausanta dera noste gasconitat. Si doman, tà estar occitans, e calè deishar de parlar e d'escríver en gascon, q... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

13 de mai 16.02h

Nos cal un estandard per parlar d'una sola votz davant l'umanitat sancèra, quines que sián los biaisses de parlar emplegats localament. Es per aiçò que l'Academia d'Occitania trabalha a un occitan estandard. Se coneis pas cap lenga oficiala que pòsca d'escriure, dins sa forma oficiala, dins 5 o 7 biaisses desparièrs en tot donar a entendre qu'es un meteis pòble que parla una meteissa lenga. Los principis sieus son aquestes : "L’Acadèmia occitana reconeis la realitat d’un occitan com... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Marçal Girbau

Marçal Girbau logo rss

Filològ e promotor cultural, especializat sus las relacions occitano-catalanas.

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions