CAPCALERA: BOTIGA
CAPÇALERA2: OPLO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 27 de setembre

Jaume Costa

Dimècres, 17.8.2022 03h00

L’occitanisme, enjòc politic o passatemps (V): Istòrias


Comentaris 5 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (8 vòtes)
carregant En cargament





L’invèrs de la pensada per projèct, es l’istòria. Pas simplament l’istòria passada, mai leis istòrias que nos contam, que nos inventam, per interpretar lo mond. D’istòrias sensa fin, au contra dei projècts. E nos tornar inventar d’istòrias es mai que mai urgent, dins un monde cada jorn mai dessenat. Per reprene la formula de Donna Haraway, una filosòfa feminista americana que vènon de tradusir de tèxts qu’escriguèt recentament dins un libre titolat Habiter avec le trouble (2019), l’enjòc dau monde actuau es de poplar nòstreis imaginaris d’istòrias que duèrbon de brècas e escometon la fin dau mond. Una politica que siegue pas de policia, que.
 
Doncas, que podrián èstre aqueleis istòrias? En qué semblarián? Prepausi de partir de l’istòria que se conta lo moviment occitan, per veire puei coma se podriá articular amb d’autrei. De versions, n’i a un fum. Dison mai o mens totei la mema causa, e vos citi aquí aquela de Robert Lafònt, per sa poesia :
 

[a]u début, au XIIe siècle, sur un terreau d’écriture latine cléricale, une floraison subite: une façon toute nouvelle de dire l’amour de l’homme pour la femme dans une langue laïque qui n’a encore été qu’essayée dans l’expression littéraire. En trois-quarts de siècle, les troubadours auront empli l’espace entre Loire, Èbre et Arno de strophes chantées dont le ton et le sens nous ravissent encore et nous interrogent. On se demande comment, en si peu de temps et dans une langue toute verte de jeunesse, ces poètes ont pu élaborer un art si raffiné que nous ne sommes pas bien assurés d’en tenir toutes les clefs, et ouvrir les abîmes du cœur passionné comme nous les découvrons à peine aujourd’hui. L’Europe a trouvé ses guides à chanter, tellement imités, jamais égalés, et ses maîtres à énoncer l’inédit en un beau langage. Ce n’est qu’une constatation: l’Europe des poètes est née occitane. Après quoi, des siècles sous le couvercle d’une occupation française par les armes et la langue. Mais la voix du Sud ne s’éteint jamais vraiment, l’écriture faufile le silence. Sans cesse, entre Provence et Gascogne, Limousin et Catalogne, la plume d’un fils du pays renoue selon ses moyens avec l’antique gloire. (Robert Lafont, 2004, Prefaci a l’Anthologie de la nouvelle écriture occitane.
 
Aquela istòria es nòstra e la conoissètz totei. Mai per tan polida que siegue, es benlèu pus una istòria per nòstre temps. Es una istòria per lo sègle 20en, per un temps que l’admiracion de son país, per pas dire nacionalisme, que Lafònt èra pas vertadierament nacionaliste, èra una causa normala e esperada. Ara, es a mon vejaire pus un discors pertinent estent que nòstre problema, es lo planèta, e, segur, lo país bòrd qu’es a crebar — mai a crebar de set, de pollucion, dei veituras e dei vias que fèm per lei faire anar. Lo país que vòl viure, per o dire autrament, es pus aqueu deis annadas 70 e viure vòu pus dire la mema causa. Lo país que vòu viure es ara pus una metafòra e lo monde que vèn es un monde de mòrt, de guerra e de devastacions.
 
Ai ja parlat tot escàs dau libre de Bruno Latour, Où atterrir? (2019) que fai l’ipotèsi que siam dins un mond que ni “lo glòbe” dei mondialisators, ni “lo terraire” dei nacionalistas fan sens. La vision mondialista a mostrat que menava a la foliá destruseira capitalista. La vision nacionalista a la foliá murtriera que sabèm e que cada jorn mai tòrna ganhar de terrenh, mai que mai en Occitània — o avèm vist recentament amb leis eleccions.
 
 Per Bruno Latour, fau imaginar aurre. Parla, eu, de “terrestre”. Lo terrestre, es ni l’una opcion ni l’autra; es pas l’environament nimai, es tot e ren de tot aquò en meme temps, mais es dotat d’una agentivitat. Es actiu — es pus quicòm qu’es a l’exterior deis umans e dei individús, es aurre. Lo nòstre, de terrestre, es tanbèn format (puslèu que puplat) de trèvas, e de monstres. Lei trèvas, son aquelei des espècias qu’an desapareissut, dei mòts (o dei lengas) que se parlan pus, entre autrei causas. Lei monstres, es a l’encòp leis orrors qu’an sortit de la modernitat capitalista, lo plastic per exemple; es tanbèn lo fach de s’avisar que i a pas d’èstres sensa interaccion: l’ADN uman es tanbèn compausat d’ADN bacteriologic, siam totei, per o dire autrament, umans o non, de monstres, o de lichen se vos agrada mielhs. Siam totei de compausats, de simbiosis, d’un fum de causas, vivas o non.
 
Breu, siam vertadierament pus dins un mond que lo tèxt de Lafònt i a encara fòrça interés, senon per lo costat romantic o istoric dau moviment occitan. Vos disiáu adès qu’aviam besonh d’istòrias nòvas, una idèa que repreniáu de la filosofia feminista de Donna Haraway, de l’antropologia d’Anna Tsing o de la sciencia ficcion d’Ursula Le Guin. Tres femnas, o notarètz, e es pas un asard.
 
Leis istòrias que n’avèm besonh son benlèu pus leis istòrias deis eròis de l’Edat Mejana, ni aquelei de “l’amor cortés de l’òme per la femna”, istòrias ben ancoradas dins un patriarcat despassat. Bensai podriam escotar puslèu leis istòrias dau pòple occitan, leis istòrias dei patesants, leis istòrias mai umblas d’aquelei que vivián autrament e que nos ensenhan benlèu de causas per l’avenir. Escotar, puslèu que parlar. “Òme d’oc, as drech a la paraula, Parla!” Vèn ansin “Femnas e òmes d’òc, Calatz vos, e escotatz”.
 
Ausirètz un molon d’istòrias puslèu qu’una istòria mitificada, qué. L’istòria de Dòna Robert per exemple, que rescontrèri en Aurenja en 2007 e qu’aviá a aqueu moment 87 ans. Naissuda a Niça, èra arribada en Aurenja a dètz ans per trabalhar dins una granja, qu’aviá après lo provençau dau canton que senon se trufavan de son niçart. L’istòria de Fernand, l’òme que compreniá pas perqué lei joves avián parat de parlar sa lenga, mai que, a 98 ans en 2019 me disiá que la lenga se n’èra anada amb lei bèstias, dins leis annadas 60. O Michel, que a 67 ans me contava l’an passat coma anava que sa lenga mesclava de trachs dei valadas italianas amb d’autrei de son relarg de la Droma. A partir d’una basa provençala qu’aviá ausida dins son enfança, aviá puei trabalhat amb d’italians qu’èran venguts en Provença per far lei maçons, e qu’entre elei se parlavan occitan.
 
Son que tres pichons exemples, mai son d’istòrias de la vida deis occitans amb sa lenga: ni d’eròis, ni de trobadors, qu’an pas fach de literatura, mai de mond qu’an viscut amb la terra, amb la lenga. E qu’an benlèu de causas de nos aprene, a nautrei terrestres de l’antropocèna en bosca d’istòrias per comprene çò que nos arriba. Çò que nos dison aqueleis istòrias, es que la practica de l’occitan èra ligada a un monde qu’ara a quasi completament desapareissut. Au monde finalament d’avans la guerra de 14. Au temps que lei bèstias parlavan, coma disiá una autra poeta nòstra que m’agrada tant, Marcela Delpastre.
 
Lo nòstre monde es tanbèn a desaparéisser. Siam pus dins lo sègle de Mistral, nimai dins aqueu de Lafont. Vèn a nautrei de far que l’occitan siegue pertinent dins aqueu que vèn, segon de modalitats que son completament a inventar.


abonar los amics de Jornalet

 

 



publicitat
BANNER1 - OPLO erasmus



Comentaris

18 d'agost 19.37h

Volèm subreviure al país gràcia a la SOBRIETAT OCCITANA. Una societat ecologica, justa e conviventa, ont lo plaser de viure en societat urbana o rurala serà una guida, amb una adaptacion de las festas, danças, cants, trabalh collectius e recuperacion de las carrièras, la generalizacion de bartàs pels camps. ... Plan de causas a tornar imaginar


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 d'agost 09.32h

Ben d'acòrdi ambe Jaume Costa sus son analisi : tot es d'inventar.
L'occitanisme viu ambe de valors fondamentalas mais eissidas de l'Atge Mejan.

Pasmens lo roman occitan es de contuniar ambe çò qu' a bastit dins un temps istoric.
L'ipotèsi dei valors novèlas es de fargar dins lo viscut e l'experiéncia. M'es malaisat,de crèire que tot vendrà solet ò tot fasent referéncia a l'atraccion culturalista qu'es majoritària dins l'occitanisme d'ara e dins l'occitanisme politic qu'es de r... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 d'agost 11.29h

Qui sap enguera au jorn d'uei escotar son còr quand lo monde entier crei que pus ren a de sens?
Tot lo monde es pus un òme, un goiat, una goiata, una femna mas tots devenam "indéterminé, conformiste, indifferencié, formaté"?
Dins aquel tot unifòrme, quala plaça dau viu,dau diferent, daus delai las nòrmas,, dau comun?
A saber si i a enguera una plaça per fin de comprener perqué tota aquela folia?
https://oeuvre-spirale.com/a-travers-le-regard-des-autres

Per l'ocitanisme, pen... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 d'agost 11.29h

Qui sap enguera au jorn d'uei escotar son còr quand lo monde entier crei que pus ren a de sens?
Tot lo monde es pus un òme, un goiat, una goiata, una femna mas tots devenam "indéterminé, conformiste, indifferencié, formaté"?
Dins aquel tot unifòrme, quala plaça dau viu,dau diferent, daus delai las nòrmas,, dau comun?
A saber si i a enguera una plaça per fin de comprener perqué tota aquela folia?
https://oeuvre-spirale.com/a-travers-le-regard-des-autres

Per l'ocitanisme, pen... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 d'agost 11.29h

Qui sap enguera au jorn d'uei escotar son còr quand lo monde entier crei que pus ren a de sens?
Tot lo monde es pus un òme, un goiat, una goiata, una femna mas tots devenam "indéterminé, conformiste, indifferencié, formaté"?
Dins aquel tot unifòrme, quala plaça dau viu,dau diferent, daus delai las nòrmas,, dau comun?
A saber si i a enguera una plaça per fin de comprener perqué tota aquela folia?
https://oeuvre-spirale.com/a-travers-le-regard-des-autres

Per l'ocitanisme, pen... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.

Perfil

Jaume Costa

Jaume Costa logo rss

Professor de sociolinguistica à l’universitaire Sorbonne Nouvelle a París. A trabalhat mai que mai en Provença sus de questions de revitalizacion linguistica, e a publicat mantuneis articles e libres sus aquela question.

mai d'informacions

contactar l'autor

Las mai...

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions