CAPCALERA: BOTIGA
CAPÇALERA2: mot amagat

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 12 d'agost

Laurenç Revèst

Divendres, 3.6.2016 03h00

I son ancara d’analfabets en França... los occitans!


Comentaris 4 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargament


E fa de sègles que dura (dura tròup)
 
Se parla de ben escriure EN PRIMIER lo francés. Mas en primier, s’agiria de ben saber escriure sa pròpria lenga, la lenga occitana. E saber ben escriure sa lenga, aver una bòna basa es una necessitat per saber ont anar. E doncas per saber escriure las autras lengas puèi.
 
Per exemple, ieu pichon, sabio jamai coma escriure “c’est fini” (amb una t a la fin o non). E me demandèro perqué pensavo ben a voler ajustar una –t a la fin d’aquel mot? D’ont venia... Ben de l’occitan. E los escolans ancara aüra sabon jamai. Quitament quora parlan “popular” per s’amusar e que dison “c’est pourrit” amb la -t dicha (= francés normat “c’est pourri”).
 
Es un pecat, grand, de la part de l’estat d’aver jamai permés als occitanofòns d’apréner d’escriure lor lenga. Çò que fa qu’arriba que de monde (occitanofòns quitament) sovent diguèsson: “es una lenga que jamai s’escriguèt”.
 
Alora ja que lo nom “patoàs” es un biais de nomenar ren nòstra lenga occitana. E malgrat las apelacions alternativas de resisténcia locala per dire qu’aquela lenga a ben un nom e qu’es ligaia al territòria “a Marselha se parla marselhés, a Niça se parla niçard, a Mentan se parla mentonasc”, ren escriure aquela lenga es un biais de la demesir.
 
Sosentende qu’una lenga ecricha auria mai de valor e de prestigi qu’una lenga de tradicion orala. Mas una lenga, totun, quina que sigue sa tradicion orala o escricha, es un sistèma qu’es obligatoriament coerent e que doncas las doas se valon. Doncas aquel argument es escobat lèu.
 
E mai, manca d’astre, se lo mond incult pilha lo temps de CERCAR (mas sovent lo mond repepilha sensa verificar sas sorças) l’occitan es una lenga de tradicion escricha anciana.
 
Citam un tèxt occitan, conoissut coma “La passion de Jesus Crist” dicha “de Clarmont” datat devèrs 940, que ne’n vaicí los 4 primiers paragrafs:
 
 

1
Hora vos dic vera raizun
de iesu χρisti passiun.
los |sos affanz vol remembrar
per quę cest mund tot a |salvad:
 
2
Trenta tres anț et al |ques plus
des quę carn pres in |terra fu.
per tot obred que verus deus
per tot sosteg quę hom carnals·

3
Peccad negun unquę non fez
per eps los nostres fu aucis
la sua morz vida nos rend.
sa passiuns toz nos redenps.
 
4
 
Cum aproismed sa |passiuns
cho fu nostra redemptions
aproismer vol a |la |ciutat
afanz |per |nos susteg mult grans

cf. www.hs-augsburg.de
 
Notarètz que dins l’introduccion, lo document es presentat sus www.hs-augsburg.de coma “mélangé de formes françaises et méridionales” (meridionalas, o un biais de non dire occitan? O alora cal dire “septentrionales et méridionales”) e sus txm.ish-lyon.cnrs.fr “Catalogue de la Base de français médiéval” es notat “Dialecte de l’auteur: francooccitan”... Lo francooccitan, una nòva lenga estatala republicana probabla.
 
 
Mai regionalament citam:
 
— entre 1046-1066 Cartulari de l’abadia de Lerins
— entre 1070-1081 Cartier de l’abadia de Sant Pònç (Abbaye de Nice)
— entre 1074-1115 Cartulari de Nòstra Dòmna de la Plaça (Ancienne cathédrale de Nice).
 
cf. http://escritori.free.fr/en/index.html
 
 
E personalament, me’n aviso de personas occitanofònas quora lièjon d’articles de jornals en occitan. Lo fan “a l’aurelha”.
 
Ja qu’es una barriera de non saber legir ni escriure nòstra lenga, d’unos depassavan aquela empacha en cercar e en voler.
 
Tanben mon grand per exemple quora legissia un article en occitan (provençal o niçard lo mai sovent, gaire de gavòt) dins Nice Matin, legissia a votz auta çò qu’èra escrich e escotava çò que donava a l’aurelha per veire coma semblava a l’occitan de son endrech qu’avia emparat (aprés)... Imaginatz. Aquel trabalh de decifratge, cercar de decodar. Cal de coratge. E quina manca d’estima de se sentir dins aquela situacion. Mon paigrand se trobava un pauc incomplet. Alora a defaut, coma d’autres, èra aquela cultura e lenga occitana que trobava incompleta.
 
Volguèro qu’escrigue de causas en occitan. Mas èra quasi impossible. Renoncièt. Alora a defaut, enregistrèro.
 
E mai, per los mai curioses cal saber perqué s’escriu en grafia classica o mistralenca e mai cal saber quins son los tèxtes los mai ancians. E l’informacion, la cal trobar! E dins los jornals de basa, i es minga.
 
Sèm dins un estat d’ignorància prefons.
 
França, es un Estat jacobin de l’ignorància, de çò qu’es ren de París. Es al final, al mai lo temps passant e las recèrcas fachas (penso a de libres coma “Petit guide insolent des mots occitans, passagers (clandestins) du français” de Florian Vernet, Région Languedoc-Roussillon. Edicion IEO Lengadòc 2014, o a l’istòria de Contea de Niça jamai emparaia a l’escòla, o a l’istòria coloniala en general), un país de vergonha culturala e dals dreches de l’òme monolingue francofòn.



publicitat
BANER3: Ràdio Occitània



Comentaris

7 d'agost 21.42h

Nos an vertadièrament panat la nòstra cultura e tot çò que foguèt escrich coma per exemple pel Chrestian de Troyes nomenat a las originas de la literatura franchimanda , un copiaire!


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

7 d'agost 11.51h

«La “Passion de Clermont” est composée par un auteur anonyme et un des plus anciens textes de la langue française»

De que ? Siriá de francés ? Non mas quina meschanta fe ! Ne'n poirièm risonar si quò èra pas tan vergonhós !


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de junh 22.16h

Lo drèch primièr de parlar la lenga dels aujòls es esclafat dempuèi de sègles . E totes los autres dreches son pas que parlicadas e teorias e simbòls.... Consi un estat que respectarià pas un drech tant elementari poirià èsser una democracia? La lenga es ben LO DRECH PRIMIER! E França es pas la patria dels dreches de l'òme, es un pais de parlicadas , e de tèxtes polids , fin finala un pais prigondament esquisofrèn.


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de junh 17.18h

NON pechaire !!! França, es PAS Estat jacobin de l’ignorància, l'estat frances és en GUERRA contra las lengas autras que lo franchimand, contra las identitas autras que "l'identitat TF1".

En guèrra e... a gaireben ganhat. Nos-autres sèm lo "gaireben".


Valora aquest comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.

Perfil

Laurenç Revèst

Laurenç Revèst logo rss

Escrivan, traductor. Dialectològue, Doctor en lingüistica. President onorari dal Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc.

mai d'informacions

contactar l'autor

Las mai...

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions