CAPÇALERA: MACAREL

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 9 de julh

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 12.1.2015 03h00

La pronóncia de l’-m finala


Comentaris 14 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargament


L’-m en fin de mot se prononciava [m] en occitan medieval. En occitan modèrne, a pres de pronóncias variablas segon los dialèctes. Los professors d’occitan las coneisson pas totjorn en detalh e es util de las sintetizar.
 
 
Dins l’estandard general
 
En occitan estandard general (e dins la màger part del dialècte lengadocian), gaireben totas las -m finalas se pronóncian [n]:
 

lo perfum [n]
lo fum [n]
lo volum [n]
l’astronòm [n]
lo modèm [n]
l’ipopotam [n]
maritim [n]
 
Aquesta pronóncia [n] s’aplica tanben als vèrbs de la 1a persona del plural:
 
parlam [n]
finissèm [n]
batèm [n]
 
Lo grop ‑lm en fin de mot se pronóncia [n]:
 
Ansèlm [anˈsɛn]
lo napalm [naˈpan]
 
Lo grop -rm en fin de mot se pronóncia [r]:
 
un vèrm [ˈbɛr] (o un vèrme [ˈbɛrme])
 
 
En sud-lengadocian
 
En sud-lengadocian (vèrs Tolosa, Carcassona, Narbona e mai al sud), l’-m finala se pronóncia [m] en general:
 
lo perfum [m]
lo fum [m]
lo volum [m]
l’astronòm [m]
lo modèm [m]
l’ipopotam [m]
maritim [m]
 
Mas l’-m finala se pronóncia [n] dins los vèrbs a la 1a persona del plural:
 
parlam [n]
finissèm [n]
batèm [n]
 
Lo grop ‑lm, en fin de mot, se pronóncia [m]:
 
Ansèlm [ansˈsɛm]
lo napalm [naˈpam]
 
Lo grop final -rm se pronóncia [r]:
 
un vèrm [ˈbɛr] (o un vèrme [ˈbɛrme])
 
 
En vivaroalpenc
 
En vivaroalpenc, se prenèm per basa los parlars foneticament conservators del còr dels Alps, trobam una règla un pauc similara a la del sud-lengadocian.
 
L’-m finala se pronóncia [m] en general:
 
lo perfum [m]
lo fum [m]
lo volum [m]
l’astronòm [m]
lo modèm [m]
l’ipopotam [m]
maritim [m]
 
Per contra l’-m finala se pronóncia [ⁿ] (amb una seminasalizacion de la vocala precedenta) dins los vèrbs a la 1a persona del plural:
 
parlam [ⁿ]
finissèm [ⁿ]
batèm [ⁿ]
 
Lo grop ‑lm, en fin de mot, se pòt prononciar [lm]:
 
Ansèlm [aⁿˈsɛlm]
lo napalm [naˈpalm]
 
Lo grop final -rm se pòt prononciar [rm]:
 
un vèrm [ˈvɛrm] (o un vèrme [ˈvɛrme])
 
Cal precisar que lo vivaroalpenc de l’oèst (vèrs Droma, Vivarés e Velai) tend a s’alinhar sus las pronóncias auvernhatas e provençalas, que presenti çai jos.
 
 
En gascon
 
Lo gascon tend a prononciar totas las -m finalas amb lo son [m]:
 
lo perhum [m]
lo hum [m]
lo volum [m]
l’astronòm [m]
lo modèm [m]
l’ipopotam [m]
maritim [m]
 
Tanben quand se tracta dels vèrbs a la 1a persona del plural, cal ben articular lo son [m] en gascon:
 
parlam [m]
finissèm [m] (finim) [m]
batèm [m] (batem) [m]
 
 
Lo grop ‑lm, en fin de mot, se pronóncia [m]:
 
Ansèlm [anˈsɛm]
lo napalm [naˈpam]
 
Lo grop final -rm se pòt prononciar [rm] coma en vivaroalpenc, o [r] eventualament:
 
un vèrm [ˈbɛrm, ˈbɛr] (o un vèrme [ˈbɛrme])
 
 
En lemosin, auvernhat, provençal e niçard
 
Los autres dialèctes —lemosin, auvernhat, provençal e provençal niçard— tendon a realizar totas las -m finalas amb lo son [ⁿ] (seminasalizacion de la vocala precedenta):
 
lo perfum [ⁿ]
lo fum [ⁿ]
lo volum [ⁿ]
l’astronòm [ⁿ]
lo modèm [ⁿ]
l’ipopotam [ⁿ]
maritim [ⁿ]
 
Aquel son [ⁿ] s’aplica tanben als vèrbs de la 1a persona del plural:
 
parlam [ⁿ]
finissèm [ⁿ]
batèm [ⁿ]
 
Lo grop ‑lm, en fin de mot, se pronóncia tanben [ⁿ]:
 
Ansèlm [lm. au. aⁿˈseⁿ, pr. ni. aⁿˈsɛⁿ]
lo napalm [naˈpaⁿ]
 
Lo grop final -rm se pronóncia [r] o [ʀ] dins aqueles dialèctes, levat en niçard ont se pronóncia [ʀp]:
 
un vèrm [lm. au. ˈver, pr. ˈvɛʀ, ni. ˈvɛʀp] (o un vèrme [lm. ˈverme, au. ˈvermə, pr. ni. ˈvɛrme])
 
* * *
 
De segur, es possible de trobar un fum de nuanças e de variacions pus localas. Notarem que los dialèctes pus conservators, sus aqueste tèma, son ben lo vivaroalpenc e lo gascon.



publicitat
BANER1: AOF



Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions