CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 22 de mai

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 18.1.2016 03h00

L’occitanisme es en crisi


Comentaris 17 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (18 vòtes)
carregant En cargament


Robèrt Lafont a teorizat lei fasas d’acceleracion e de crisi dau renaissentisme occitan. Segon eu tres “temps” marcan lei fasas d’acceleracion.
 
 
Temps Un
 
Lo Temps Un es lo periòde d’expansion dau Felibritge e de dignificacion parciala de la lenga occitana, a la fin dau sègle XIX.
 
Lo Temps Un es seguit de la lònga decadéncia dau Felibritge pendent tot lo sègle XX, de son enfonzament dins la literatura estrecha e dins lo mite d’Arcadia, çò es, dins l’idealizacion passadista e desconnectada dei movements sociaus. Pendent aquela crisi i a pasmens d’occitanistas que rèstan visionaris, mai son minoritaris e pauc escotats.
 
 
Temps Dos
 
Lo Temps Dos es aqueu de l’occitanisme “classic” que s’espandís a la fin deis ans 1960 e au començament deis ans 1970. Fa coexistir la creacion literària, la volontat d’estendre l’usatge sociau de la lenga, l’expansion de la nòrma classica, lei primiers assais d’occitan estandard, l’explosion de la creacion literària e musicala en occitan (mai la musica, pasmens, rèsta tròp limitada a un orizont hippie: cançon de tèxt, folk, un pauc de jazz e pas mai). E mai i a una politizacion interessanta... Robèrt Lafont es l’intellectuau principau d’aqueu Temps Dos.
 
Lo Temps Dos es seguit, dins la fin deis ans 1970 e dins leis ans 1980, per una crisi terribla. L’occitanisme arriba pas de concretizar leis espèrs sociaus e politics. Es de mai en mai resignat, passadista, “neofelibrenc” e localista. S’enfonza dins un mite d’Arcadia renovelat. Un indici d’aquela crisi es l’antinormisme: lo refús d’aplicar la nòrma classica e sa destabilizacion en de desenats de tendéncias. Ives Roqueta simboliza aquela regression de l’occitanisme en crisi e es pas per azard que s’opausa violentament a la cèrca de qualitat de Robèrt Lafont.
 
 
Temps Tres
 
Robèrt Lafont contunha de trabalhar coratjosament per preparar de temps pus aürós. Teoriza l’arribada imminenta d’un Temps Tres dins son libre entitolat justament Temps Tres, paregut en 1991 (editat per Trabucaire).
 
Efectivament, un Temps Tres emergís ben pendent leis ans 1990 e 2000 amb de novèlei dinamicas de l’occitanisme: militants rejovenits, assais de professionalizacion, extension dei possibilitats d’ensenhament de l’occitan (public e associatiu, FÈLCO e Calandreta, CAPES d’occitan...), autonomia parciala d’Aran amb oficializacion de l’occitan en 1990, proteccion legala de l’occitan dins lei Valadas en 1999, renovacion de la creacion musicala e literària, restauracion parciala de la nòrma de la lenga amb lo Conseu de la Lenga Occitana (CLO) en 1996.
 
Tanben devèm notar l’aparicion de movements politics pus joves, instables, contradictòris mai dinamics: la Linha Imaginòt qu’es tristament francista mai que defend ben la creacion, lo CRÒC qu’es independentista e d’esquèrra, Gardarem la Tèrra qu’es altermondialista, etc.
 
Robèrt Lafont acompanha e noirís aqueu Temps Tres mai, malaürosament, quita nòstre mond en 2009.
 
 
E ara: la crisi tornarmai?
 
Ara, dins leis ans 2010, siáu pas segur que poscam dire que siam encara dins lo Temps Tres. Mon amic Terric Lausa pensa, e mai, qu’avèm retrobat una crisi grèva de l’occitanisme. Terric Lausa espèra ja l’aparicion d’un Temps Quatre per sortir deis andronas actualas. Cresi qu’a rason. Assagem de far lo bilanç de çò que se passa dins l’occitanisme dins aquesteis ans 2010.
 
Çò que sembla d’avançar:
 

— La diversificacion dei mèdias d’informacion generalista en occitan coma Jornalet o la nòva version de la Setmana.
 
— La perennizacion d’un espaci de comunicacion en occitan sus Internet. Remplaça pas la practica orala declinanta, de segur, mai ajuda a mantenir una esfèra de la practica en occitan e connècta melhor lei partisans de la lenga.
 
— La volontat de consolidar l’oficialitat de la lenga occitana en Aran e dins lo Principat de Catalonha, amb divèrs estatuts e divèrsei leis renovadas.
 
— Una creativitat musicala que contunha en occitan e qu’abraça d’estils de mai en mai divèrs.

— L’acceptacion dei concèptes de lenga occitana e d’Occitània, especialament en Provença. Quasi degun lei contèsta pus dins l’opinion publica (en defòra de dos o tres grops d’illuminats).
 
Çò que sembla de recular, pasmens, dona de rasons de s’inquietar:
 
— L’usatge sociau de l’occitan contunha de recular. L’occitanisme es incapable de compensar la pèrda dei locutors primaris (dichs “naturaus”) per una aumentacion sufisenta dei locutors segondaris. L’occitanisme es incapable de generalizar un liame fegond entre lei doas categorias de locutors, que sovent s’ignòran mutualament. Lei locutors primaris son de mai en mai isolats, vielhs e près de la desparicion, e pauc d’elei an consciéncia de la valor de sa lenga. Son mai que mai lei locutors segondaris, tròp pauc nombrós, que s’interconnèctan per Internet e lei rets sociaus e que pensan l’occitan coma una lenga modèrna.
 
— Lei manifestacions massissas per l’occitan, dau labèl Anem Òc, pèrdon de fòrça e d’unitat. S’enfonzan dins lei revendicacions timidas e ineficaças, dins l’envielhiment, dins lei divisions en capèlas e dins l’ultralocalisme bas-lengadocian. Obtenon pas un melhorament significatiu de l’usatge de l’occitan (e mai se i participi e se lei sosteni per principi).
 
— Leis autoritats fan pas çò que devon per sauvar l’occitan. En Aran, maugrat leis estatuts e lei leis novèlas, l’usatge de l’occitan baissa dramaticament davant l’espanhòu. Dins lei Valadas, maugrat un occitanisme meritòri, l’occitan se parla mens fàcia a l’italian. A Mónegue, i a ges de dinamica visibla. E dins l’estat francés, lei poders publics son de mai en mai ostils coma o podèm veire amb leis agressions e lei promessas escarnidas sota Sarkozy e Hollande.
 
— La creativitat en occitan se manten, o ai dich çai sus... mai se manten pas tant... La literatura a de mens en mens d’escrivans novèus e joves (e totun n’i a), benlèu perque lei joves mestrejan mens ben l’expression de qualitat en occitan. La musica se diversifica... mai siam encara luenh d’una ofèrta completa d’estils. Avèm aquerit en occitan, tròp tardivament, de rap, de jazz e, encara pus tardivament, de punk e de black metal. Avèm pas encara de gotic, ni d’R’n’B, ni d’elèctro (o quasi pas), ni de dubstep en occitan... Per ieu es un signe d’anomalia e de feblesa inacceptabla.
 
— L’ensenhament de l’occitan arriba pas de se desvolopar de maniera decisiva. Lei Calandretas an d’implantacions regionalas inegalas (lei trobam sustot en zòna gascona e lengadociana) e leis escolans que ne sòrton, en granda majoritat, cèssan de parlar occitan. Pauc de calandrons alimentan lei rengs deis occitanistas novèus. L’ensenhament public de l’occitan es de mai en mai menaçat per de supressions de mejans o de pòsts, per de liquidacions de sits bilingües, per una interdiccion de l’occitan dins certanei filieras e dins certanei territòris, per un sabotatge frequent venent de la ierarquia, per una reforma dau collègi catastrofica...
 
— Fòrça occitanistas contunhan de creire, boniàs e ninòis que son, que la lenga se sauvarà sustot per l’escòla e per una politica de l’estat que ven jamai. Li còsta de comprene qu’una lenga se sauva per la practica dins lei familhas, entre lei generacions e en creant de nuclèus de parlants actius. L’escòla e l’estat seguisson lei familhas e lei nuclèus de parlants actius. L’escòla e l’estat remplaçan jamai lei familhas e lei nuclèus de parlants actius.
 
— La sociolingüistica dau conflicte, impulsada per Robèrt Lafont entretant, es per definicion la sciéncia mai adeqüata per sauvar una lenga. Pasmens rèsta escandalosament marginala dins la lingüistica occitana e dins leis universitats d’Occitània (lo pauc de sociolingüistica universitària es quasi monopolizada per leis estudis francofrancés). I a encara tròp de gents que revendican lo bilingüisme occitan-francés quand, en realitat, lo bilingüisme fa avançar lo francés e fa recular l’occitan.
 
— La nòrma de l’occitan es defenduda per tròp pauc d’institucions —que Jornalet ne fa partida—. Lo Conseu de la Lenga Occitana (CLO) rèsta la sola referéncia seriosa mai es intrat en paralisi totala après 2007. L’antinormisme rèsta tròp present a causa de la fòrça d’inèrcia, a causa de la peresa intellectuala de certanei dirigents occitanistas e a causa dei novèleis “acadèmias” que son incapablas de difusar una nòrma (AOCGS, CPLO, IEA).

— Lo localisme estequit e la manca de solidaritat entre leis occitanistas de diferentei regions: encara fan de devastacions...
 
— La politizacion de l’occitanisme retomba a de nivèus terriblament bas, levat d’excepcions. Avèm tròp pauc d’elegits occitanistas e pesan tròp pauc sus la vida publica. La question occitana s’impausa pas dins lei debats. Rèsta marginala. Avèm d’elegits de valor coma Mireia Boya e Patric Roux, mai n’avèm talament pauc. Lei movements politics occitanistas arriban pas a difusar un programa politic ausible, comprensible e entosiasta. Certanei grops oblidan completament leis ensenhaments de Robèrt Lafont e de Francés Fontan...
 
— Lo bilanç non critic de l’òbra d’Ives Roqueta, qu’a engendrat pasmens una granda part dei blocatges actuaus, indica ben la feblesa de l’occitanisme.
 
Donc lo bilanç es pas flame. Que òc, siam dins una novèla crisi de l’occitanisme. Lo bèu primtemps entosiasta dau Temps Tres sembla ben acabat, finit e enterrat. Avèm de motius d’esperança, avèm d’òbras interessantas, mai lei fòrças negativas de l’inèrcia, dau minimalisme e de la somission volontària a França, encara uei, empachan de crear la dinamica necessària per assegurar la subrevida de l’occitan.
 
Aquò o disi pas per nos enfonzar dins lo desespèr. O disi per nos revelhar, per s’acontentar pas de çò que ja avèm. O disi per que comprengam que l’essenciau dau trabalh rèsta de faire. Anem a l’òbra! Amb estrambòrd!



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

20 de genièr 07.30h

#20 "l'ensenhament... es melhor que trenta ans en rèire"

Es verai per las acadèmias delh sud d'Occitània. Mai per las acadèmias delh nòrd es faus, franc faus. Sabètz quant i a iara de cors d'occitan dins los collègis e licèus d'Ardescha? Pas un sol, alara que n'i aviá soliá. En Droma la situacion es gaireben la mèsma. Crese que los Lemosins o Auvernhàs poirián testimoniar tanben.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de genièr 21.15h

Es totjorn mai simple de suprimir los comentaris...
Dirai doncas per èsser clar :
1- qu'auriai botat l'ensenhament dins los punts positius (quitament s'es pas excepcional e generalizat es melhor que 30 ans en rèire).
2- qu'escriure "lo bilingüisme fa avançar lo francés e fa recular l’occitan" me sembla fals perque dins nostre cas lo francés es pertot (pot pas avançar mai), lo bilinguisme es donc l'escasença de far un pichona plaça a l'oc.


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 22
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

19 de genièr 18.53h

#8 Car Sénher Valadier, cresi, coma vos, que l'estat francés serà de mai en mai dur e crispat a dicha que l'occitanisme assajarà d'avançar. Pasmens cresi que lo Temps Tres es finit perque l'occitanisme actuau subís fòrça tendéncias a l'envielhiment, a la manca creissenta de joves, a la regression, a la mediocritat e a l'abséncia de clartat dins leis objectius. L'estrambòrd e la creativitat deis ans 90-2000 an ben desparegut. I aurà un Temps Quatre, o espèri, mai per ara vesi sustot... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 22.19h

#13 "Mas unes dison que l'istòria avança per contradiccions susmontadas..."
E benlèu !

Cresi que se pòt comprene aisidament l'apròchi etnolinguistica pagesa d'un cèrt occitanisme d'uèi e d'ièr e aquò me sembla pas brica felibrenc que s'agis pas d'idealizacion del passat e pas tanpauc d'un laus o d'una exaltacion del terraire mas d'una confrontacion, una experiéncia dirècta, e sens desviar de la realiitat viscuda fins a uèi o ièr segon los paises occitans. Es que fòrça sovent las... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 20.29h

#12 Dirai pas jamai qu'es pas possible de parlar "país" sustot pas ieu ! (suls exemples caricaturals qu'ai pres en seguida, èra per illustrar las tendéncias - nòblas ça que la, de l'occitanisme actual: lo país, sovent pantaissat, l'estacament a de tradicions ruralas mai que ciutadanas e una concentracion particulara sus la lenga e la lingüistica), una mena de "felibrizacion" qué!
Mas personalament soi pas pessimista mai s'i a una urgéncia de transmission de la lenga e de dels sabers o... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 19.55h

#11 Plan pensat, mercés.
Es doncas sonque una question d'estrategia ? Pas d'ideologia/ideologisme radical-a exclusiu-va dels vejaires diferents tant d'un latz que de l'autre ?

Perqué seriá pas possible de parlar "país" (ça que la, vesi pas directament lo rapòrt amb los esclòps e l'alternància volalica - serián vergonhoses o pas tan glorioses/utils aqueles subjèctes o passadistas en eles ? ; Ieu cresi pas, depend del tractament que se'n fa) E de politica a l'escala panoccitana ?

Co... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 18.35h

#10
Dins l'absolut e l'ideal de las representacions individualas e dins las praticas personalas, i a pas ges d'oposicions entre "cultura" e "politica".
Ara, la question es: l'occitanisme (coma movement de representacion collectiva) vòl o vòl pas d'òmes e de femnas que s'engajan dins lo debat politic, qu'acceptan lo sistèma actual de la democracia representativa (francesa, que n'i a pas d'autre a portada de man) e que tenon un discors (en francés mai que mai) sus la "societat", la "cultur... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 18.24h

#9 Seriá pas mal d'èsser fotuts d'articular cultural e politic, a mon umil vejaire... En qué las demarchas s'oposarián radicalament levat a las essencializar ?


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 15.12h

#6 Los piots que te foton de poces roges que se complasen dins d'oposicions factiças e construchas lol que se deurian pas exclusir l'una l'autra. Continuèm aital...


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 6
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de genièr 14.45h

Pensi que sèm dins la maturitat del temps 3, amb una resisténcia mai feròça d'unes politics o foncionaris jacobins que de la màger part dels ciutadans.
Aquela oposicion es deguda a la debuta de preséncia politica dins las grandas aglomeracions e las regions, amb un començament d'institucionalizacion amb lo CIRDOC, lo congres permanent, l'ofici de la lenga, l'institut occitan, l'occitan dins los transpòrts en comun o los panèls d'intrada de vila, las escòlas bilingüas...
E aquela resi... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 18   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Perfil

Categorias

Las mai...


Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions