CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 11 de decembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 30.4.2012 03h00

Lo Creissent es Occitània


Comentaris 8 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


dialèctes

Mapa dels dialèctes occitans segon Pèire Bec
© DS




Etiquetas
creissent, lenga, sumien

Lo Creissent es la zòna en forma de mèja luna, tot au nòrd d'Occitània, ont se parla de varietats d'occitan que fan una transicion vèrs lo francés (o la lenga d'oïl). Ansin lo Creissent englòba las vilas de Garait, Montluçon e Vichèi e compren una granda part de las regions tradicionalas de la Marcha Lemosina e de Borbonés; se tròba dins las regions administrativas de Peitau-Charantas, dau Centre, de Lemosin e d'Auvèrnhe.
 
Los parlars creissentés, pro fragmentats, se pòdon classificar coma de varietats septentrionalas e extrèmas de l'occitan lemosin e de l'occitan auvernhat. Mas avís! Chal ben precisar que lo lemosin e l’auvernhat, en defòra dau Creissent, non son pas de dialèctes francizats e que lors estructuras occitanas son ben solidas...
 
La francizacion daus parlars creissentés es sobretot fonetica, per exemple es frequent de pas prononciar la -a finala ni la -e finala. Totun se pòt trobar una diferéncia fonetica entre -a finala, muda, e la terminason -as que sovent se pronóncia franchament [a]. Per contra, dins lo domeni dau lexic (l’inventari daus mots), de la morfologia (la forma daus mots) e de la sintaxi (l’òrdre daus mots), lo creissentés subís un pauc mens durament l'influéncia dau francés e garda tot plen de formas que son autenticament occitanas.
 
La majoritat daus lingüistas qu'an estudiat lo Creissent estiman que los traits occitans lai son dominants e pus fòrts que los de la lenga d'oïl. O legissèm dins los estudis convergents de Carles de Tortolon, Octavian Brenguièr, Simone Escoffier, Jacques Pignon, Guilena Brun-Trigaud, Liliane Jagueneau, Wolfgang Dahmen o Nicolau Quint... D'autres grands lingüistas coma Pèire Bèc o Juli Ronjat son pus prudents per reconéisser l'occitanitat dau Creissent mas la refusan pas categoricament.
 
Pro de publicacions localas demòstran qu'una consciéncia occitana existís dins lo Creissent. Lai trobam d'erudits, de monografias e de sits web qu'insistisson amb una granda fiertat sus lo fait que la Marcha e Borbonés son lo luòc d'encontre de la lenga d'òc e de la lenga d'oïl. Tot lo movement occitanista deu prene consciéncia, donc, que lo Creissent es una part integranta d'Occitània: de fait, sos abitants se mòstran puslèu favorables au principi d’una valorizacion de la cultura occitana, coma dins la rèsta dau país.
 
Robèrt Lafont, nòstre grand pensador de l'occitanisme, me diguèt un jorn que las zònas frontalèiras d'Occitània, en general, son animadas per una consciéncia culturala fòrta; e m'expliquèt que los abitants dau Creissent, pro conscients que son d'èsser aus limits de las tèrras d'òc e d'oïl, an una percepcion de la frontèira culturala que sembla la daus abitans de las Valadas, de Bearn o d'Aran...
 
Las representacions abitualas de l'occitanisme devon integrar melhor aquò: en comptar lo Creissent, Occitània s'espandís realament sobre de franjas de las regions administrativas dau Centre e de Peitau-Charantas. Son ben en Occitània las mitats —òc ben, las mitats— daus departaments d'Alèir e de Charanta. Maitot i a de comunas occitanas dins las franjas sud daus departaments de Vinhana, Endre e Char: citem Santa Sevèra d'Endre, ont Jacques Tati rodèt son filme celèbre Jour de fête, e l'escòla de pintura de Crosenc [Crozant].



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

19 d'agost 10.47h

Per de rasons de familha, sejorni sovent dins la Bassa-Marcha, e pòdi confirmar qu'es ben d'occitan que se parla. Lo temps de comprendre que lo "garrolh" èra mon "gran turc", que "l'oelha" èra ma "fea"... Vos disi pas, au començament, lei dificultats quora ma frema me demandava un autís, qu'ela coneissiá unicament lo nom que s'emplega dins lo relarg e ieu unicament aqueu niçard!
E vos asseguri que, cada còup que lo Ives Lavalada es passat en cò de la familha de ma frema, s'es pas troba... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 de mai 09.15h

Que cau defénder era luenga nosta pertot a'n ei parlada. Visca 'th Creishent occitan !


Valora aquest comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

3 de mai 00.40h

#5 @ A Maime — Es d'auvernhat amb una chausida de formas unitàrias, convergentas ("diasistematicas"). Donc la semblança amb lo lemosin es normala.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

2 de mai 10.56h

#4 Chambon , segon l'IEO Lemosin, es au limit entre lo parlar marchés e lo parlar auvernhat. Mas la linga de Granier es mai que mai 'na linga literària, un lemosin emb arcaïsme e formas marchesas. Pense que pas parlava entau.

Per çò qu'es de la consciéncia occitana (o au mins d'èsser diferent) se vei pas nonmàs chas los erudits. L'IEO Lemosin ditz que los marchés, mai que mai los en limit dau domeni d'òc, an consciéncia de pas èsser daus berrigauds, quitament si an de las difficu... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'abril 17.14h

Sabi pas se lo Chambon de Voeza, en Combralha, fa partida del Creissent o s'es de dialècte lemosin o alvernhat (aquò se discuta), mas vòli rementar qu'es lo país de Pau-Loís Granièr, qu'es un autor major de la literatura occitana al sègle vint, e que totjorn seguèt virat de cap a Catalonha.


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'abril 16.09h

E un autre ligam interessant

http://taban.canalblog.com/archives/2011/04/14/20896652.html


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'abril 12.11h

#1 @ Faidit — Mercé per las gentas precisions e los liams que fornissètz.

Los parlars occitans dau Creissent —los especialistas o dison— son de compreneson un pauc dificila per los occitanofòns que son pas dau Creissent. Mas son dificils, maitot, per los francofòns. Aquò empacha pas lo fait que lo material lingüistic dau creissentés es majoritàriament occitan.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

30 d'abril 08.59h

Coma militant occitanista, ieu tanben vòli créire que lo creissent es Occitània. E i cresi.
Totun, totun, totun, me demandi se en dire aquò soi pas victima del miu entosiasme.
Vertat es que del punt de vista de la lenga tot o pròva. Atal o demòstran mantuns lingüistas.

Mas la lingüistica es sonque un aspècte de l'occitanitat d'aquestes parçans. Voldriái saber s'existís per exemple, per aquestes polits païses, una literatura (que siá dita "patoise" o occitana) e una literatura qu... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Las mai...

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions