CAPCALERA: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 2 de decembre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 30.4.2012 03h00

Lo Creissent es Occitània


Comentaris 8 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargament


dialèctes

Mapa dels dialèctes occitans segon Pèire Bec
© DS




Etiquetas
creissent, lenga, sumien

Lo Creissent es la zòna en forma de mèja luna, tot au nòrd d'Occitània, ont se parla de varietats d'occitan que fan una transicion vèrs lo francés (o la lenga d'oïl). Ansin lo Creissent englòba las vilas de Garait, Montluçon e Vichèi e compren una granda part de las regions tradicionalas de la Marcha Lemosina e de Borbonés; se tròba dins las regions administrativas de Peitau-Charantas, dau Centre, de Lemosin e d'Auvèrnhe.
 
Los parlars creissentés, pro fragmentats, se pòdon classificar coma de varietats septentrionalas e extrèmas de l'occitan lemosin e de l'occitan auvernhat. Mas avís! Chal ben precisar que lo lemosin e l’auvernhat, en defòra dau Creissent, non son pas de dialèctes francizats e que lors estructuras occitanas son ben solidas...
 
La francizacion daus parlars creissentés es sobretot fonetica, per exemple es frequent de pas prononciar la -a finala ni la -e finala. Totun se pòt trobar una diferéncia fonetica entre -a finala, muda, e la terminason -as que sovent se pronóncia franchament [a]. Per contra, dins lo domeni dau lexic (l’inventari daus mots), de la morfologia (la forma daus mots) e de la sintaxi (l’òrdre daus mots), lo creissentés subís un pauc mens durament l'influéncia dau francés e garda tot plen de formas que son autenticament occitanas.
 
La majoritat daus lingüistas qu'an estudiat lo Creissent estiman que los traits occitans lai son dominants e pus fòrts que los de la lenga d'oïl. O legissèm dins los estudis convergents de Carles de Tortolon, Octavian Brenguièr, Simone Escoffier, Jacques Pignon, Guilena Brun-Trigaud, Liliane Jagueneau, Wolfgang Dahmen o Nicolau Quint... D'autres grands lingüistas coma Pèire Bèc o Juli Ronjat son pus prudents per reconéisser l'occitanitat dau Creissent mas la refusan pas categoricament.
 
Pro de publicacions localas demòstran qu'una consciéncia occitana existís dins lo Creissent. Lai trobam d'erudits, de monografias e de sits web qu'insistisson amb una granda fiertat sus lo fait que la Marcha e Borbonés son lo luòc d'encontre de la lenga d'òc e de la lenga d'oïl. Tot lo movement occitanista deu prene consciéncia, donc, que lo Creissent es una part integranta d'Occitània: de fait, sos abitants se mòstran puslèu favorables au principi d’una valorizacion de la cultura occitana, coma dins la rèsta dau país.
 
Robèrt Lafont, nòstre grand pensador de l'occitanisme, me diguèt un jorn que las zònas frontalèiras d'Occitània, en general, son animadas per una consciéncia culturala fòrta; e m'expliquèt que los abitants dau Creissent, pro conscients que son d'èsser aus limits de las tèrras d'òc e d'oïl, an una percepcion de la frontèira culturala que sembla la daus abitans de las Valadas, de Bearn o d'Aran...
 
Las representacions abitualas de l'occitanisme devon integrar melhor aquò: en comptar lo Creissent, Occitània s'espandís realament sobre de franjas de las regions administrativas dau Centre e de Peitau-Charantas. Son ben en Occitània las mitats —òc ben, las mitats— daus departaments d'Alèir e de Charanta. Maitot i a de comunas occitanas dins las franjas sud daus departaments de Vinhana, Endre e Char: citem Santa Sevèra d'Endre, ont Jacques Tati rodèt son filme celèbre Jour de fête, e l'escòla de pintura de Crosenc [Crozant].



publicitat
BANNER1: IEO Arièja



Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions