CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 13 d'octòbre

Domergue Sumien · Questions de lenga occitana

Diluns, 27.5.2019 03h45

Los noms del dialècte vivaroalpenc


Comentaris 9 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (10 vòtes)
carregant En cargament


Entre los dialèctes de l’occitan, lo vivaroalpenc es aquel que son nom a mai trantalhat. Aquò s’explica perque aquel dialècte se parla dins de regions istoricas fòrça divèrsas: una frenja sud de Forés, l’èst de Velai (istoricament en Lengadòc), lo nòrd de Vivarés (istoricament en Lengadòc), lo sud del Dalfinat (Daufinat), lo nòrd de Provença, quasi totas las Valadas Occitanas, una granda part “interiora” del País Niçard, Menton (que foguèc lòngtemps dins lo Principat de Mónegue)... I a ges de region vivaroalpenca qu’aparescha formalament coma tala dins l’istòria.
 
Lo nom de vivaroalpenc (vivaroaupenc, vivaroalpin, vivaroaupin) es uei lo mai utilizat. Es un nom recent que lo lingüista Pèire Bèc lo prepausèc dins los ans 1970. Es lo nom mai just perque evòca un dialècte que se parla dins de regions ben divèrsas, en passant aproximativament per Vivarés e los Alps. Es un nom lòng e pauc comòde, mas es lo prètz de paiar per aver un nom equitable.
 
Lo nom d’alpenc (aupenc, alpin, aupin) a lo meriti d’èsser pus simple, pus cort e pus manejable. L’istorian Felip Martèl l’a utilizat dins son grand article de referéncia “L’espandi dialectau occitan alpenc: assag de descripcion”, (1983, ‹Novel Temp› [Novèl Temps] 21: 4-36).
 

— Totun es pas un nom equitable perque dona l’impression d’èsser solament lo dialècte dels Alps occitans. Òr, los Alps parlan pas solament vivaroalpenc, tanben parlan provençal, niçard e roiasc dins las frenjas mai meridionalas.
 
— Una granda part del dialècte vivaroalpenc se parla pas dins los Alps, mas tanben dins una zòna non-alpenca que cobrís la bassa Droma vèrs Valença e Diá, lo nòrd de Vivarés vèrs Anonai, l’èst de Velai vèrs Sinjau e una frenja sud de Forés. E pereu lo vivaroalpenc se parla a Menton, en riba de mar, fòra los Alps.

Lo nom de gavòt se limita tradicionalament als Alps occitans del pendís occidental. Aviá una connotacion pejorativa mas, aüra, pren un sens positiu. En tot cas, gavòt pòt pas englobar tot l’ensemble vivaroalpenc.

Lo nom de dalfinenc (daufinenc) es pas equitable tanpauc. Lo domeni vivaroalpenc despassa larjament lo Dalfitat (Daufinat) occitan.
 
Lo nom d’alpenc-dalfinenc (aupenc-daufinenc...) lo veèm dins la gramatica de Juli Ronjat (1930-1941). Es un nom equitable amb una connotacion multiregionala, evòca un domeni que compren entretant los Alps e lo Dalfinat, e pas solament. Totun es un nom pauc manejable perque compren doas terminasons variablas en genre e en nombre (alpenc-dalfinenc, alpenca-dalfinenca, alpencs-dalfinencs, alpencas-dalfinencas).
 
Lo nom de provençal alpenc (provençau aupenc...), Pèire Bèc l’utilizèc abans los ans 1970, abans de passar al tèrme vivaroalpenc. E un nom imperfiech perque dona l’illusion de limitar lo dialècte a la Provença alpenca.
 
Lo nom de nòrd-provençal (nòrd-provençau), lo lingüista Joan Glaudi Bouvier l’a utilizat, mas presenta los mesmes problèmas que lo nom precedent. Totun chal acceptar un certan usatge popular e espontanèu de “provençal” perque los abitants del nòrd de Provença, ont se parla ben vivaroalpenc, tenon a se definir coma “provençals”, especialament vèrs Dinha, Sisteron e Barciloneta.
 
Lo nom d’anfizonic es lo mai estranh de totes. Lo veèm rarament, dins de tèxts fòrça especializats, per exemple dins lo lingüista Joan Pèire Chambon. Es un derivat d’un nom de territòri, l’Anfizòna, que teoricament seriá lo territòri del vivaroalpenc. Es lo lingüista Pèire Nauton que prepausèc aquel tèrme d’Anfizòna. Veiá lo vivaroalpenc coma una mena d’“anfizòna” (zòna de transicion, zòna bivalenta) ont l’occitan coneis quauques trachs comuns amb l’arpitan. Mas lo tèrme fonciona mal perque es freid e abstrach.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

31 de mai 07.41h

Pierre Bonnaud parlava, dinc las annadas uetanta, de "Médioromanie" per designar questa espandida lenguistica que disètz. Comprene mièlhs aquelas mapas lenguisticas qu'el a dessinhadas e presentadas sus son site de la lenga auvernhata. Lo limite "sud" de l'airau lenguistica "auvernhat" d'a l'entorn de l'an mila sembla que se plante a la vau nauta de Cese (a la gròssa a las bolas dals actuaus 30-07-48). Quand savètz bien la lenga dau país, lo limite actuau de l'isoglòssa e, mai que mai, l... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 de mai 16.32h

#7
Lo problèma emb gavòt e Gavotina (qu'emplegue tanben d'un biais normal) es que correspòndon pas d'a fèt al dialècte vivaroalpenc. De Nalts-Provençaus, coma de Cevenòus (de còps emb de parlars sens ges de palatalizacion coma dinc la Valada Lònga) e lo monde de la Marjarida (Gevaudan) son diches e si dison Gavòts en parlant bas-vivarés, gevaudanés o sud-occitan. Lo nom es geografic aicí mès pas lingüistic.


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 de mai 11.47h

Adieussiatz, coma o posquèro escriure ja dins las mieus opinions, me sembla que per lo dialècte lo nom de vivaroalpenc es lo melhor. E per l'airal geografic lo tèrm de Gavotina sigue lo melhor, que vivaroalpinia per lo moment es tròup inovant.


Valora aquest comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

29 de mai 00.44h

Mi demandère ja perqué chausiguèron vivaroalpenc quand lo Velai es la part la mai al coijant del dialècte, e doncas perqué pas un nom coma velaualpenc/velaioalpenc/velaiesalpenc o quaucòm atau...


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 de mai 20.12h

#4 Mon comentari èra pas qu'una remarca. Solide qu'es a vosautres, monde d'aquel país naut de causir un nom a vòstra familha de parlars . Mas vertat es que, d'ont mai será simple e pas tròp saberut, d'ont mai, me sembla, serà de bon integrar als autres noms dels grands dialectes d'òc...


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 de mai 16.43h

Doas remarcas en passant :
-amfizòn" es lo mot dau paire Nauton per nomenar los parlars dau nòrd-est de Léger Naut. Vist sota aquel angle, èra normau que consideresse ren que lo vesinatge amb los parlørs arpitans que començan un pauc au nord dau confin entre Léger Naut et "Loire". Presonier de sa jàbia despartimentala, ignorava que los traches qu'identifiava dins son recanton se retrobavan luenh de Saugues. De tot biais es absurde de considerar que lo mentonasc seria un "parlar de trans... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 16   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 de mai 16.25h

Sabo pas dins los autres parlars, mas en alpenc chal dire "las Alps" (o Aups). L'es un nom feminin e pas masculin.


Valora aquest comentari:   votar positiu 12   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 de mai 14.07h

#1 'Gavòt' mancava dins aqueste article a causa d'una error de compaginacion. Aüra l'apondèm. (Normalament respòndo pas pus als comentaris. Vejatz las bònas explicas dins lo bòn editorial de la setmana passaa. Mas per satisfar vòstra demanda pertinenta e legitima, fau una excepcion e vos fau una respònsa tecnica aicí) https://www.jornalet.com/editorial/11106/per-un-jornal-parti... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

27 de mai 13.34h

E perque parlar pas de " parlars gavòts", coma sembla de o far Laurenç Revèst?
" Gavòt" me sembla mens culte o scientific, solid; mas plan mai popular e accessible a la compreneson dins Occitània tota ( " gavach", " gavòt", me sembla, son coneguts quasi pertot) .


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Perfil

Categorias

Mai d'articles

Archius




Etiquetas

D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions