CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 15 de novembre

Tònho Castet

Dimècres, 15.6.2016 03h00

Era vergonha. Parlar occitan en Tolosa


Comentaris 28 comentaris    
Dolent Fluix Bo Molt bo Fabulós (15 vòtes)
carregant En cargament


Eth mèn amic Canaules me ditz tostemps que sò un opinaire “quilomètre 0”, pr’amor que lèu tostemp escriui es mèns articles sus eth mèn parçan, sus Aran, sus Lairissa, sus Vilamòs. Tanplan qu’i a tant entà condar ací. Coma ditz Isaac Asimov: “i a d’auti mons, mès son en aguest” .
 
Aguest viatge tiò qu’anè mès luenh, me botgè enquia Tolosa entà passar eth mèn examen deth DCL en lengua occitana.
 
Profitè eth viatge entà passar quauqui dies a çò des mèns parents de Carcassona e Tolosa. Ua magnifica oportunitat entà hèr ua inmersion lingüistica en mèn rolhat occitan, tè. Dilhèu que m’auia bastit ues expectatives massa nautes sus er emplec dera nòsta lengua, mès eth cas ei qu’auí ua decepcion; era visibilitat der occitan ei pòc significativa tant en Carcassona coma en Tolosa, es dues ciutats entre es que repartí eth mèn sojorn ena Occitània grana.
 
Ena catara Carcasona que sagè d’entrar en convèrsa en occitan, mès arrés m’arresponec, “pardon” e a repeti’c en francés. Ne en carrèr, ne enes “bistrots”, ne en eth horn deth pan, ne en burèu de tabac, ne ena banca, ne ena gara deth trèn. Dilhèu, pensè qu’auria mès sòrt londeman ena mia visita peth maitin en mercat dera Plaça Carnot, o pera tarde que la passè  gandiant pes carrèrs plens de mond dera istorica Ciutat. Donques tanpòc aquieu. Lo trapè acornerat en cementèri enes uniques senhaus d’occitan que vedí: es cognòms des marbres des cavòts, a on i anèrem  a portar flors ath praube oncle Jòjò. Domatge.
 
Londeman  en Tolosa en començar era mia pròva de DCL en lengua occitana, dues agradiues naues que me héren plaser: en eth exercici practic calie organizar ua visita lingüistica ena Val de Aran e enes documents de trabalh i auie un article de Jornalet. Pendent es mies interaccions ena pròva deth DCL podí constatar qu’en encastre academic òc qu’i a un naut nivèu de coneishença der occitan. Maugrat açò no trobè pas eth madeish nivèu en carrèr.
 
Enes transpòrts publics er occitan no i é bric: ne en tramvai, ne en autobús ne en trèn TGV ne en es Trens Regionaus Exprés (TER), ne en taxi. En mètro òc qu’anóncien es estacions en occitan, mès non i a pas cap de senhalizacion escrita en occitan.
 
Un aute gèst lingüistic visible ei era dobla rotulacion des carrèrs en francés e en occitan, aquerò òc, er occitan en dusau posicion.
 
Damb eth mèn cosin Stephan artista plastic integrant dera avantgarda artistica de Tolosa romèrem per bèri uns des cornèrs e lòcs tamb mes moviment culturau e tamb mès animacion de Tolosa, era Plaça del Capitòli, eth Cai de la Daurada, L’Adresse du Printemps de seteme, a on me presentèren ath Director Artistic Christian Bernard, mos hiquèrem pes carreròts coma era Descente de la Halle aux Poissons, a on vedérem es darrères realizacions deth Centre de Dessenh Bakélite Globau, caushiguèrem era Garoneta, mos acalèrem en Espace Bazacle a on exposaue Olivier Culmann, prenérem er aperitiu enes tauèrnes mès autentiques a on mos floquèrem mès d’un lampit. Enlòc trapè er occitan. Es uniques senhaus de vida dera nòsta lengua, era rotulacion des carrèrs.
 
Ne ena avanguardista École des Beaux Arts a on i auie dat classes Stephane e i podérem veir era exposicion de Maroussia Sallent  i vedí ne escotè arren restacat tamb era lengua des trobadors. Òc escotè, maugrat açò d’autes lengües toristiques desparières ath francés.
 
A on ère er occitan? A on ère Occitània? L’auien aucida e ara èra en “Aucitania”? Ère Occitània ua nocion? Jo que no la trapè enlòc.
 
Er unic occitan que podí practicar siguec damb eth mèn cosin e es sòns amics, entauladi dempús de sopar ath torn d’un litre de cassís: a mesura que baishaue eth nivèu dera ampolha anàuem auançant der aranés ar occitan estandard e damb era dusau ampolha qu’inventèrem, sense cap de vergonha er “occitan cassís”, ua varianta ecumenica que les includís a totes es autes, ena que alongàuem era “r”, ena que chucàuem totes es “h” inspirades o no, quitament es precedides de “l”, “n”, “s”, mos queiguie era bauassa en enfatizar era “s”, fieulàuem es “b” e es “v”, emplegauem de forma indiscriminada es mots proparoxitons e fin finala auançada era net decidírem per unanimitat, prescindir de tota puntuacion ortografica per considerar-la puraments ornamentau e innecessària. Mo’n fotíem nosati ad aqueres ores de “era vergonha”(schizoglossia), tè.


Fin finau qu’acabèrem eth ressopet tàs dues dera maitiada bramant “Aqueres Montanhes” cinc tons e miei mès naut qu’era version mès descrabestada de “Es Paums”, çò que provoquèc es ires deth vesin deth dusau estatge qu’en tot campar pera hièstra clacassèc “Je n’ai marre de cette saloperie d’espagnols”.
 
Encara qu’era frasa deth vesin ei gramaticauments corrècta, demòstre un desconeishement totau deth classament des lengües romaniques; nosati no parlàuem cap espanhòl. E bensè!
 
Londeman, ja de retorn entath mèn país, era grèva generau que paralizèc es trens, m’obliguèc a botjar-me en autobús de gara en gara e de pòble en pòble. Be’n passè d’ores hènt eth fenhantàs, demorant, mès aquiu, ena campanha tanpòc i trobè er occitan. Serà dilhèu protegit en mon academic e sauvat en ua ucha coma un tresaur deth passat o enes musèus? Se deu de publicar en occitan en quauqui mejans que sonque liegen es mès occitanistes?
 
Son Occitània e er occitan sonque ua nocion crestada pes politiques lingüistiques de França e d’Espanha?
 
A on ei Òc?
Jo que no te la trapè enlòc.
 
Dilhèu que me calie hotjar mès? Mès se cates massa tròbes uassi, fòsils e vestigis. Que me’n tornè entara Val de Aran descoratjat pera situacion der occitan enes nòsti vesins deth nòrd, mès tamb mès ganes de trebalhar per aranés. 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

15 de julh 09.48h

Aué es drapèus a mieja urga pes nòsti amics nissards.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

18 de junh 12.31h

#23 Cresi qu'es pas tant utille de starwarsificar l'istòria. Los occitanistas sèm pas ges de Jedis nimai de darrièr moïcans. I a pas agut de genocidi. Per contra i a de monde que parlan encara e i a de causas a faire ara.


Valora aquest comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

17 de junh 22.05h

Oc, un conte negre a la Bodon, pas vertadièirament una abèurada, mas un "fait divers" tristàs, coma n'existissan tantes. Nascut dau desesper, de la ràbia e de l'erguèlh.

Es l'istoria de l'ome que viu solet amb sa maire morta . Sa maire es assetada a sa taula, momificada dempuèi un brave temps, mas èl fa coma s'èra encara d'aquel mond. Vèn a passar un parent de luonh, vengut vistalhar sa familha. Estabosit, s'entrèva lèu de l'evidència : la paura dona es morta, emai que son filh ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 15   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 20.58h

Es un malastre! J Bodon l'anociava fa bèl temps. La lenga mòr!


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 20.55h

#2 Ah, Terric Lausa, ne podètz pas mancar tan beròja ocasion d'escopir suu tribalh deus occitanistas! E qu'atendetz, vos, entà'n har, politica? Que s'i hiquen los autes?


Valora aquest comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 16.49h

#2 Linguïcidi, sonque, car Terric ?

Vejam… S'un criminal te planta un cotèl pel còr, direm que s'agís d'un cardicidi ? O d'un omicidi ? Tuar la lenga es lo mejan, eliminar, erradicar un pòble es la tòca ! non s'agís de tuar una lenga, mas de la suprimir per suprimir lo pòble que la parla, e sens cap sang subre las mans… Frankreich es colpabla de genocidis obtisnats e perlongats subre mai d'un sègle. A moment donat, lo carnièr que descobrís aquí lo ciutadan occitan Tòni Cast... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 16   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 16.11h

#21 Crèsi pas qu'existèsse una especificitat rurala. Se parlèt occitan a Tolosa plan abans que lo campèstre se romanizèsse. Los paisans seguisson çò que se fa en vila mas amb un pauc de retard. Ara ne son a parlar francés al bestial e a francizar lor micro-toponimia.
"Para aqui-tè !" es devengut "arrête" e "lo Camp Grand" l'apèlan "le Grand Champ".
Podètz totjorn dire a un tropèl de fedas : "a tu pica-lás", las faretz pas mai bolegar.
Quand tot còp entendi : "vèni ! chio ... Legir la seguida


Valora aquest comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 13.51h

Bon... Vòli pas èsser lo tipe que ven per fotre la mèrda mas ...

... fa longtemps que se parla pas pus occitan dins las carrièras Tolosa. Es pas quicòm de novèl. Fa mantun sègles. Tolosa es una vila borgesa e los borgeses parlan francés. Dejà dins las annadas 50 l'occitan se deviá pas fòrça ausir, e dempuèi plan de temps dejà.

Non, l'evolucion sociala de la lenga pertòca subretot lo mitan rural.


Valora aquest comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 10.37h

Malauradament, si et serveix de consol, a la Rambla de Barcelona passa el mateix amb el català....


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 08.41h

#15 Nani, lo francés es pas ges en dangièr de s'esvalir dins quatre generacion, mas si ben una mitat de las lengas de monde. Lo francés fariá partida del 10 del cent de las lengas (entre 6000 e 7000 lengas) que riscan pas de desaparéisser. Los scientifics preveson que la mitat es per desaparéisser abans l'an 2100.


Valora aquest comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadequat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -tots
1
-
2
-
3 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament

  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas aqueles comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Perfil

Tònho Castet

Tònho Castet logo rss

Musician, acordeonista integrant dera formacion Es Paums. Diplomat en psicologia. Mastèr en Direccion de Vendes. Èx professor de Relacions Umanes de Dale Carnegie.

mai d'informacions

contactar l'autor

Mai d'articles

Archius




D'autres articles


Jornalet, gaseta occitana d'informacions